Vai trò của cách mạng công nghiệp trong quá trình thống nhất nước Đức giữa thế kỷ XIX - Hùng, Nguyễn Mậu (Tạp Chí Khoa học Trường Đại học Quốc tế Hồng Bàng, 2023)
Mặc dù xuất phát điểm có muộn hơn các nước ở phía Tây, nhưng cuộc cách mạng công nghiệp ở Đức giữa thế kỷ XIX đã làm thay đổi không chỉ số phận của nước này mà còn của nhiều nước liên quan. Trung tâm của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ nhất ở Đức chính là sự ra đời và phát triển của hệ thống đường sắt. Chính hệ thống đường sắt đã tạo dựng những nền tảng cơ bản nhất cho quá trình thống nhất cũng như quá trình hiện đại hóa các nhà nước Đức giữa thế kỷ XIX. Hệ thống đường sắt đã góp phần thống nhất thị trường dân tộc, hình thành nên các nền tảng tư tưởng và tinh thần quốc gia, xây dựng một khối cộng đồng dân tộc thống nhất qua giao lưu, trao đổi và liên kết dưới sự phục vụ của hệ thống tàu hỏa. Hệ thống đường sắt cũng đã mang lại cho Phổ nhiều lợi thế vượt trội mà các nước láng giềng tham chiến trong các cuộc chiến tranh thống nhất nước Đức giữa thế kỷ XIX không thể có được. Chính vì thế, hệ thống đường sắt đã trở thành một bản sắc riêng trong quá trình công nghiệp hóa của nước Đức nói chung và làm cho quá trình thống nhất nước Đức 1848-1871 mang nhiều đặc điểm riêng biệt trong so sánh với các cuộc cách mạng tư sản khác thời cận đại.